Grenzen aan ‘meer met minder’ en een podcast met Richard Heinberg.

Volgens sommige economen (bijvoorbeeld Paul Krugman) is het mogelijk om de economie met steeds minder energie en grondstoffen verder te laten groeien, dat er als het ware geen grenzen aan de groei zijn. Daarentegen is het volgens menig analist, vooral degenen die ‘de natuurkundige wetten’ serieus nemen, slechts tot op bepaalde hoogte mogelijk om meer met minder te doen.
Volgens menig analist wordt er uiteindelijk tegen fysieke bottlenecks aangelopen, waardoor het meer en meer onmogelijk wordt om meer met minder te doen. Dat slechts tot op bepaalde hoogte het makkelijk is om de efficientie van allerlei processen flink te verbeteren en dat wanneer er een bepaalde mate van efficientie bereikt is het steeds lastiger wordt één en ander nog efficienter te laten verlopen. Dat er een meest beperkende factor (bottleneck) in het gehele proces is, waardoor het niet meer mogelijk is om nog meer met minder of nog meer met eenzelfde hoeveelheid te doen. De opvatting dat door de grootste bottleneck, de meest beperkende factor, geen verdere groei meer mogelijk is, wordt als ik me niet vergis ook wel eens ‘Leibigs minimum’ genoemd.

Gechargeerd is volgens sommige economen de toename in efficientie lineair, terwijl volgens menig analist, welke de natuurkundige wetten serieus nemen, de toename in efficientie steeds langzamer een bepaalde assymptoot (fysieke grenswaarde) zal naderen, waardoor vanaf een bepaald moment (bij bereiken van bepaalde mate van efficientie) het snel lastiger wordt meer met minder te doen.

Er zijn bijvoorbeeld (theoretisch) fysieke grenzen aan bijvoorbeeld de energie dichtheid van batterijen (joule per kg) en snelheid van individuele processoren. Harde fysieke grenzen die het vrijwel onmogelijk maken om nog meer met minder te doen.
Op sommige terreinen is het m.i. wel mogelijk om nog flink meer met minder te verkrijgen, namelijk bij de kwaliteitsbeleving van producten, bijvoorbeeld bij het internet gebeuren en software in het algemeen. Met een kleinere hoeveelheid aan middelen (energie/ materialen/ kapitaal) kan de kwaliteit van software en hardware producten waarschijnlijk nog flink verbeterd worden. Maar ook bij het internetgebeuren is er sprake van flink wat ‘embedded energie’ en fysieke grenzen waar ondersteunende faciliteiten al snel tegenaan zullen lopen. Internet staat niet op zichzelf, er zijn flink wat ondersteunende faciliteiten nodig om het internet gebeuren mogelijk te maken, denk bijvoorbeeld aan de productie van chips waar vooral ook indirect heel wat gespecialiseerde productie faciliteiten verspreid over flink wat landen bij betrokken zijn. Naar mijn bescheiden mening wordt bij het internet gebeuren het benodigde draagvlak vaak flink onderschat. Er valt over laatstgenoemde veel te vertellen.

Een race naar de bodem
Mijn gechargeerde visie is dat wanneer een samenleving [wereld als geheel, iedereen wordt er in meegetrokken] tracht om economische groei onder alle omstandigheden in stand te houden, dit meer en meer tegen onszelf [de samenleving als geheel] zal gaan keren.
Wanneer men economische groei blijft nastreven door onder andere op een geforceerde wijze meer [economische groei] met minder [middelen] te bereiken, zal mijns inziens de mensheid zichzelf meer en meer ten gronde richten door het ontkennen van fysieke en ecologische grenzen van de aarde.
Beter lijkt het me om ten eerste met beleid minder te gaan consumeren en ten tweede welzijn minder van materiele welvaart afhankelijk te maken. Een andere manier van kijken. Het zit vooral tussen de oren. Meer welzijn met minder materiele bezittingen.

Helaas is mijns inziens door de aard van het wereldwijde financieel economisch systeem en onze in mijn ogen erg materialistisch ingestelde samenleving (cultuur), de mensheid nauwelijks in staat om meer welzijn met minder bezit te realiseren. Het harde kapitalisme zal steeds meer de overhand krijgen, waarbij steeds meer de ene zijn dood de ander zijn brood wordt. De inkomensverschillen zijn de afgelopen tientallen jaren in menig land alleen maar groter geworden. Als kippen zonder kop zullen de harde kapitalisten met oogkleppen op hun hart blijven ophalen en het eigen belang blijven najagen ten koste van de ecologische en fysieke grenzen van onze planeet.

Bovengenoemde klinkt misschien idealistisch, maar er zijn naar mijn idee reeds vele signalen dat de grenzen aan de groei bereikt zijn en dat het ontkennen van deze grenzen flink averechts zal gaan uitwerken op het welzijn van de wereld als geheel. Als we al dan niet geforceerd economische groei blijven najagen en niet bereid zijn het systeem wezenlijk anders vorm te geven, zullen we vanzelf onder andere vanwege te snelle uitputting van de aarde weer in het stenen tijdperk geraken.
Alhoewel, het stenen tijdperk is eigenlijk nooit opgehouden als men kijkt naar de enorme hoeveelheid aan stenen gebouwen die men heden ten dage wereldwijd aantreft. Vooral met de hulp van fossiele brandstoffen heeft men de hoeveelheid aan stenen gebouwen flink kunnen laten toenemen. Voor mij is het stenen tijdperk een tijdperk waarin men alleen gebruik weet te maken van stenen of alleen nog maar gebruik van stenen kan maken, omdat er niets anders meer resteert.

Een eerste stap naar een flink meer duurzame samenleving is om producten te maken die flink langer meegaan. Maar laatstgenoemde zal hoogstwaarschijnlijk ten koste gaan van vele goed betaalde banen. Maar het is onvermijdelijk dat de gemiddelde koopkracht van de west Europese burger flink gaat afnemen en er flink wat banen verloren zullen gaan. De gehele wereld is als het ware ‘gemonetariseerd’, alles is te koop voor geld en degenen die controle hebben over de geldstromen profiteren er het meeste van. De wereld wordt afgestroopt naar goedkope arbeid. Een arme Afrikaan zal met dezelfde arbeidsinspanning (job) er een fiets voor kunnen kopen, terwijl een andere wereldburger voor dezelfde inspanning een auto kan aanschaffen. Laatstgenoemde verschil zal m.i. kleiner en kleiner worden. Het huidige systeem zal steeds meer haar eigen kinderen verteren om de status quo in stand te houden.

Podcast met Richard Heinberg
Onderstaand podcast met Richard Heinberg gaat tussen de regels door (vooral in het tweede deel van de podcast) in feite over bovengenoemde. Interessant is ook het verschil in inzicht tussen Richard Heinberg en de econoom Paul Krugman over meer (werkelijke economische) groei met minder (energie/ grondstoffen/ kapitaal). Klik op onderstaande link om de podcast te beluisteren.

Advertenties

Over paradoxnl

Man, 53 jaar, Nederland.
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

4 reacties op Grenzen aan ‘meer met minder’ en een podcast met Richard Heinberg.

  1. Hans zegt:

    Goede analyse Paradox!

    Vooral dit laatste:
    “Het huidige systeem zal steeds meer haar eigen kinderen verteren om de status quo in stand te houden.”
    Nu weet ik niet of je dat letterlijk bedoeld maar het valt me steeds meer op de laatste tijd, dat steeds meer jeugd, het zwaar begint te krijgen. (Lucht)Ballonnen worden door hun doorgeprikt en en het besef dat de kans op een glansrijke toekomst zich steeds meer op een helling bevind. Het “patserige” gedrag van 10/15 jaar terug is er bij hun echt wel vanaf(het grote gros), wat op zich goed is(dat was doorgeslagen), maar de pendule dreigt nu de andere kant op te swingen.
    lees even punt 5 in de laatste tekst van Ugo Bardi:
    http://cassandralegacy.blogspot.nl/

    In jou vorige podcast, van David Hughes, viel me het meeste op, dat door de toename in technische innovatie tijdens de zoektocht naar Shale(tight)olie, slechts 7% was toegenomen.
    M.i is dit dus weer zo’n voorbeeld, dat de technische innovatie, ons voorgespiegeld als “the savior”, vaak een flinke luchtballon is.

    • Paradoxnl zegt:

      Hoi Hans,

      De jeugd heeft het m.i. steeds zwaarder. Volgens mij neemt de druk toe om aan verwachtingen te voldoen die steeds moeilijker te realiseren zijn. De stemming onder de jeugd lijkt bedrukter te worden, stressvoller?

      “M.i is dit dus weer zo’n voorbeeld, dat de technische innovatie, ons voorgespiegeld als “the savior”, vaak een flinke luchtballon is”.

      Helemaal mee eens!

      Ik heb punt 5 hieronder gekopieerd:
      “The economic collapse of Italy. What is most shocking, even frightening, is how it is taking place in absolute quiet and silence. It is like a slow motion nightmare. The government seems to be unable to act in any other way than inventing ever more creative ways to raise taxes to squeeze out as much as possible from already exhausted and impoverished citizens. People seem to be unable to react, even to understand what is going on – at most they engage in a little blame game, faulting politicians, immigrants, communists, gypsies, the Euro, and the great world conspiracy for everything that is befalling on them. A similar situation exists in other Southern European countries. How long the quiet can last is all to be seen”.

      De economische recessie in Italie lijkt inderdaad wel een stille sluipmoordenaar. Zoals Ugo Bardi opmerkt verloopt de economische teruggang in Italie in alle stilte…alsof men totaal verlamd er door is geraakt…om het enigszins dramatisch uit te drukken…een lange, traag verlopende economische ineenstorting, te traag om het er dagelijks over te hebben en er als buitenstaander bewust bij stil te staan. Als het van de ene dag op de andere dag zou gebeuren zou het waarschijnlijk veel meer opvallen, veel meer de aandacht trekken.

  2. Hans zegt:

    Hoi Paradox,

    “De jeugd heeft het m.i. steeds zwaarder. Volgens mij neemt de druk toe om aan verwachtingen te voldoen die steeds moeilijker te realiseren zijn.”

    ook helemaal mee eens!
    De piramide is steeds moeilijker te bestijgen. Aan de basis loert steeds meer het uitkleden van banen en automatisering. En in het midden(tot 3/4) is steeds minder plaats, omdat(en dat is op zich wel goed)er te veel jeugd/volwassenen zijn met een (te)goede opleiding. In de top is het altijd (al)moeilijk geweest(beperkt aantal plaatsen), of men moet de goede studierichting hebben gehad. Huizen kopen zal steeds moeilijker gaan worden(is het al voor velen), de jeugd ziet dat ook natuurlijk.

    De stemming onder de jeugd lijkt bedrukter te worden, stressvoller?”

    Ik denk dat het ook gewoon het geval is. Ik reageerde hierop omdat ik gisteren ergens stond te wachten waar ook een paar jongens van ongeveer 16/18 jaar stonden. Zo’n drie van de vijf had ik het ronduit mee te doen op dat moment, zagen er moe uit, in zichzelf gekeerd, bedrukt, een beetje zielig haast. Ik weet dat klinkt een beetje vreemd, maar zo ervoer ik het. Ook valt het me op dat veel jeugd steeds minder in(dure) merkkleding te zien is(wat voor die leeftijden toch vaak belangrijk is). Je komt nog maar zelden een groep jeugd tegen die echt loopt te gekken(niet op een agressieve manier bedoel ik dan), iets wat jaren terug heel gewoon was(lol en plezier uitstralen). Zo schrok ik ook van het bericht, dat men in Utrecht 33(!) auto’s in brand had gestoken:
    http://www.ad.nl/ad/nl/1039/Utrecht/article/detail/3822373/2015/01/03/Relschoppers-oud-en-nieuw-voelen-zich-onaantastbaar.dhtml
    Ik zie dit meer als symptoom van frustratie op steeds meer vlakken.

    “even to understand what is going on”…

    Wij hebben het hier tot nu toe nog vrij goed(als men werk heeft), zitten nog redelijk in een luxepositie. Het zal me erg gaan benieuwen hoe de reactie hier gaat zijn als we hier ook in zo’n negatieve spiraal als Italië terecht gaan komen. Sommige reageerders op artikelen van https://biflatie.nl/ slaan de spijker keihard op z’n kop(ik volg die website de laatste tijd, zo nu en dan)
    Hieronder kopieer ik even eentje:

    Ik ben het geheel eens met jouw analyse over het heden (citaat): “De hedendaagse systeemconfiguratie impliceert een ‘concurrentiemodus’ en heeft ons in versneld tempo welvaart opgeleverd, de uitwas resulteert in een gigantische schuldenberg. Het goede en het slechte nieuws zit schijnbaar in dezelfde kiem, een pathologische situatie die nu heel onze samenleving tart, willens nillens. We zoeken naar oplossingen binnen het courante systeem en trachten met ‘man en macht’ die virtuele schuldenberg weg te werken, letterlijk. Het systeem leidt tot maatschappelijke spanningen waarbij verschillende meningen haaks op elkaar staan, pro- en contra hebben gelijk naargelang hoe we het probleem belichten, de verdeeldheid ongezond. Conflicterende berichtgevingen laten vermoeden dat niemand er nog vat op heeft, dit wekt een collectieve onzekerheid die ons op verschillende manieren laat reageren. Zowel het systeem als de samenleving raakt in een impasse en verschillende tendensen worden onhoudbaar. Chaos, conflict, crisis en depressie zijn de gespreksonderwerpen bij uitstek, allerminst een prettig verhaal wat kan uitmonden in een volgende mondiale catastrofe.”

    Helaas vrees ik dat jouw SOLO SLIM-casus in het hedendaagse pragmatisch denkpatroon kansloos is. Het is te revolutionair in deze wereld waarin de meeste burgers nog altijd geloven in oplossingen die ons van hogerhand worden geboden. Met nieuwe verkiezingen lopen de meesten weer braaf naar de stembus in de hoop dat proteststemmen op bijvoorbeeld Wilders een totale politieke ommezwaai veroorzaken. En juist daardoor worden jouw soort oplossingen weer volledig aan de kant geschoven. Veel mensen hopen nog altijd dat bij een val van een kabinet door een nieuwe regering een politieke oplossing wordt geboden voor de huidige crisis. En juist daarin gaat het huidige denken mank. Een systeemcrisis is niet door de politiek op te lossen. Simpelweg door de enorme belangenverstrengeling binnen dat systeem van de banken, multinationals en de door hun ingepakte politici. Zo zijn op dit moment de machtsverhoudingen in onze westerse economieën. Een enorm machtige bovenlaag die via de politiek de onderlaag regeert. In deze arena maken instituten zoals de EU, ECB en de FED onderdeel uit van een systeem wat zichzelf overeind probeert te houden en alleen nog gelooft in de kracht van hun eigen macht. Al diegenen die zich in dienst stellen van de instituten binnen dat systeem zullen altijd willen vasthouden aan behoud van een systeem waarin zij hun hoge bonussen verdienen. Juist door (jouw) stelling van Einstein dat de mensheid haar problemen niet opgelost krijgt binnen hetzelfde soort denken dan waarin ze veroorzaakt worden, geloof ik niet dat de machthebbers van nu kunnen omschakelen naar een andere manier van denken en daarmee de hele wereld verlossen van virtuele getallen in boekhoudkundige hokjes. Om jouw idee te verwezenlijken zullen we toch echt een revolutie moeten ontketenen, althans zo vrees ik. En helaas heet ik geen Robin Hood maar ben ik zoals iedereen in de onderlaag de Pineut. Toch wil ik geloven in wereldwonderen en hoop ik dat aan jouw oproep gehoor wordt gegeven.

    Bron:https://biflatie.nl/artikelen/verdieping/solo-slim-casus/#comments
    reactie is van Piet Pineut.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s