Kritische kanttekeningen bij VPRO documentaire over Amerikaanse schalie olie en gas revolutie

Onlangs (12 februari 2017) was er op de VPRO een documentaire over de Amerikaanse schalie olie en gas ‘revolutie’.

Klik hier om de documentaire te bekijken.

Om met de deur in huis te vallen: Het lijkt wel of de VPRO in de documentaire helemaal los gaat wat betreft het promoten van neoliberaal kapitalisme. Laatstgenoemde zal wel niet de intentie van de documentaire geweest zijn, maar dat proef ik er nu eenmaal uit. Alleen al de titel “Schalie cowboys”.
Het lijkt wel een lofzang voor de vrije markt. Dat de vrije markt altijd wel een oplossing vind voor een nijpend probleem…tot het een keer flink mis gaat. Bijvoorbeeld in het jaar 2008 ging het bijna helemaal mis. Er werd toen flink ingegrepen in de zogenaamde vrije markt, anders was de boel mogelijk helemaal ingestort.

De ‘schaliecowboys’ als voorbeeld dat de vrije markt altijd wel voor een oplossing zal zorgen…totdat blijkt dat de zogenaamde schalie ‘revolutie’ haar optimisme in de toekomst niet kan waarmaken en daardoor de wereld in de toekomst nog minder voorbereid is op een olieshock dan nu al het geval is.
En olie is naar mijn idee voor de hedendaagse wereldwijde economie nog steeds veel belangrijker dan aardgas. Er zijn een heleboel economische activiteiten, zeker in de transport sector en in de de landbouw, waarvoor geen grootschalig toepasbare alternatieven aanwezig zijn en dat zal nog wel vele jaren zo blijven.
Aardgas is veel makkelijker vervangbaar dan aardolie. Economische activiteiten die met behulp van aardgas gerealiseerd worden, kunnen in het algemeen ook bijvoorbeeld door alternatieven, van steenkool tot wind en zonne-energie, gerealiseerd worden. Olie is voor menig economische activiteit (zeker op grote schaal) nog steeds onmisbaar.

Wil de VPRO documentaire ons doen geloven dat we in soort van oneindige olieproductie wereld leven?
Ik vermoed haast van wel aangezien er in de documentaire totaal geen tegengeluid is te horen. Over tien jaar weten we vast meer of het schalie oliegebeuren een echte revolutie is of dat het, zoals Art Berman het enige tijd terug stelde, meer een afscheidsfeestje vlak voor het met pensioen gaan is.

Kanttekeningen bij de documentaire
Er zijn een flink aantal kritische kanttekeningen bij de documentaire te plaatsen.

Kanttekening 1: Documentaire m.i. ten onrechte erg beïnvloed door ‘anti-peakoilers’
Er wordt in de documentaire een heel optimistisch, heel eenzijdig beeld over de zogenaamde Amerikaanse schalie revolutie gegeven. Bijvoorbeeld ‘anti-peakoiler’ Daniel Yergin komt regelmatig aan het woord en wordt verkocht als iemand die de sterke opmars van de schalie olieproductie en de daarmee samenhangende sterke daling van de olieprijzen zag aankomen. Wat er niet verteld wordt is dat Daniel Yergin niet had voorzien dat de olieprijzen al vanaf het jaar 2002 aan een sterke opmars begonnen (met een tijdelijke daling in het jaar 2009 en een daling vanaf eind 2014). Zie onderstaande grafiek waarin weergegeven staat hoe vaak Yergin (en zijn bedrijf CERA) zich vergiste in verband met de olieprijzen:

Ook de volgende ‘voorspelling’ van Yergin (oprichter van CERA)  is bijlange na niet uitgekomen:

CERA in 2007 made a call that world oil production capacity would reach 112 million barrels per day in 2017, up from about 87 million barrels in 2007. Once again there was Steve Andrews who wrote at the time in 2007: “CERA is forecasting an addition of 20 million barrels within a decade… That’s a vision in search of reality. Anything is possible on paper, but we are betting you can’t do that with the drill bit.”

In het jaar 2007 ging Yergin een weddenschap aan dat de totale olieproductie in het jaar 2017 112 miljoen vaten per dag zou gaan bedragen. Daar zitten we nu anno 2017 flink onder. Anno 2017 betreft de totale olieproductie (alle liquids) ongeveer 97 miljoen vaten per dag. Dus wat betreft de wereldwijde olieproductie is Yergin veel te optimistisch geweest. Menig peakoiler was daarentegen weer te pessimistisch, maar hun schatting zat in het algemeen wel veel dichter bij de huidige werkelijkheid dan de schatting van Daniel Yergin.

Op het punt van de Amerikaanse olieproductie en daarmee samenhangend de huidige olieprijzen heeft de ras optimist Daniel Yergin uiteindelijk wel gelijk gekregen. Hij weet zijn ‘empirisch’ gelijk goed te verkopen. Als hij een keer op een punt gelijk heeft wil nog niet zeggen dat hij daarmee ook de waarheid in pacht heeft wat betreft de toekomst.

Daniel Yergin is niet voor niets zo optimistisch. Hij is een fervent aanhanger van de vrije markt [met name de laissez faire variant als ik de commentaren op één van zijn boeken mag geloven] of met andere woorden dat alle problemen via de vrije markt opgelost kunnen worden. Als de vrije markt niet in staat zou zijn om een belangrijk probleem op te lossen, is het alsof hun god (de vrije markt) faalt.
Daniel Yergin heeft in het verleden dus een boek geschreven waaruit sterk blijkt dat hij een fervent aanhanger is van een (niet door de overheid gereguleerde) vrije markt, namelijk dit boek (Commanding Heights).

Hieronder enkele vanuit ‘een eindige wereld perspectief’ m.i. betekenisvolle commentaren in verband met een boek uit de hand van ‘anti-peakoiler’ Daniel Yergin:

Een eerste commentaar:

And, here we should note that Yergin is the author of another famous book called Commanding Heights, a paean to free market ideology. To admit the possibility of a nearby peak would be to admit that the free market has already failed to predict and fix a critically important problem, one that could challenge the very continuity of modern civilization. It would be like saying one’s god had failed, the god in this case being the “marketplace.”

Het toegeven dat piekolie al voor de deur staat terwijl er nog geen geloofwaardige alternatieven aanwezig zijn die tijdig op grote schaal geïmplementeerd kunnen worden gaat in tegen het geloof dat de vrije markt tijdig alle grote problemen kan oplossen. Alsof het heftig toeslaan van piekolie zou betekenen dat hun god (de vrije markt) gefaald heeft.

Een tweede commentaar:

The downside of free markets, both globally and domestically is not examined, despite the fact that the argumentative ammunition to bring down anti-market theories is abundant.

Dat Yergin in zijn boek niet in gaat op de schaduwzijde van vrije markten, terwijl hij wel volop aandacht heeft voor de schaduwzijden van de ‘anti (vrije) markt theorieën.

Een derde commentaar:

Keep in mind that there are some goods and services that the market simply cannot deliver and like most cycles in history this debate is probably not settled.

De discussie dat de vrije markt altijd kan voorzien in alle vitale goederen en diensten is nog lang niet beslecht.

Een vierde commentaar:

Written on the eve of the dot-com bust, and a decade before the economic meltdown of 2008, Yergin and Stanislaw used this book as a platform to ballyhoo the (in their view) ultimate and final triumph of deregulated laissez-faire economics over the Keynesian mixed-economic policies which led to the unprecedented and widely-distributed prosperity which defined the post-WWII era in the industrialized “First World” and America in particular.

Het boek was geschreven vlak voor de dotcom bubbel (uit mijn hoofd het jaar 2001) instortte. In dit commentaar wordt aangegeven dat in het boek van Daniel Yergin vooral de laissez fair variant van de vrije markt bejubeld wordt. Zeg maar het bejubelen van het neoliberale kapitalisme.

Een vijfde commentaar:

As a result, the reading is quite repetetive. The thesis is clear: market economies work best. There is almost no discussion on the limitations of market economies — or of their social consequences.

Nogmaals wordt in een commentaar benadrukt dat de schaduwzijden van een vrije markt economie niet besproken worden.

Een zesde commentaar:

Yes, great historical and analytical writing on a great many world economies, but not the justification for globalization it claims. We return to Laissez-Faire, Global economics and Surprise Surprise Surprise, the world is once again thrown into wild swings of booms and busts, widening income disparity, environmental degradation and economic insecurity for the vast vast majority. No Improvement. I’m now convinced of the opposite of the thesis of this book. I’d prefer 5% inflation (just ask a Realtor) and the middle class life my parents and grandparents enjoyed in the 50’s 60’s and 70’s to the current situation. Long Live Keynes!

In dit commentaar wordt aangegeven dat de vrije markt en de bijbehorende globalisatie behoorlijke schaduwzijden met zich meegebracht hebben. Daar kan ik me wel in vinden.

Een zevende commentaar:

I was curious to see what the reviewers might be saying about the declarations, which “The Commanding Heights” serves-up as resolute truth, relative that is to the very near collapse of the world market economy in 2008.
Seems these ardent free-marketers have shrunk back; their fingers-on-the-pulse a little iffy, ever since the over-night insolvency and bankruptcy of Lehman Brothers.
While an informative read, with every turn of the page, and no matter the sensibilities outlined, always remained in the back of my mind about his book:
“sounds perfectly sensible and credible until things suddenly go starkly wrong!”

De vrije markt klinkt misschien geweldig tot het moment dat het flink mis gaat (in het jaar 2008 zou het hoogstwaarschijnlijk flink mis gegaan zijn als er niet door de overheid flink ingegrepen zou zijn). Hebben ze het nog niet eens over andere schaduwzijden van de ongebreidelde vrije markt. Een ongebreidelde vrije markt die in de praktijk vrijwel geen oog heeft voor het belang van milieu, grondstoffen en energie.

Een achtste commentaar:

The “Chicago School of Economics” celebrates its wisdom, models and planning in country after country. However, in every country and economics system, the sustainable natural resource base is overlooked. Keynes may be the “father” of market economics, but Keynes is a short-term perspective. We are approaching Peak Oil and Peak Water and 6.6+ billion people all striving for a USA standard of living. The USA standard of living is based on cheap oil and cheap water and we are entering the “Crude Awakening.”

Laatstgenoemde commentaar is al wat ouder, maar naar mijn idee nog steeds erg relevant. Namelijk dat in gangbare economische theorieën het wezenlijke belang van een duurzame grondstoffen basis in breedste zin van het woord over het hoofd gezien wordt.

Tot zover enkele commentaren op een boek van Daniel Yergin. Het lijkt misschien wat off topic, maar het is doelbewust gedaan om aan te geven dat naar mijn smaak in de VPRO documentaire tussen de regels door heel erg een boodschap gebracht wordt dat we in een soort van oneindige wereld leven waarin de vrije markt altijd met oplossingen voor nijpende problemen komt. Dat door dat achterliggend ‘geloof’ men niet openstaat voor tegengeluiden.

Kanttekening 2: Geen revolutie maar een ‘fat tail’ fenomeen
Zeker wat betreft de Amerikaanse tight olie (schalie olie) productie is er volgens menig onafhankelijk analist geen sprake van een revolutie, maar sprake van een tijdelijk ‘fat tail’ fenomeen. Het is verschrikkelijk duur om alle benodigde infrastructuur op te bouwen om op grote schaal schalie oliewinning te realiseren. In de rest van de wereld ontbreekt de nodige basis om winning van schalie olie te realiseren. In bijvoorbeeld een deel van Siberië zit ook flink wat schalie olie, maar op basis van wat ik gelezen dient er nog heel wat gebeuren eer er aldaar serieuze pogingen ondernomen zullen worden deze olie te winnen. En als ik me niet vergis heeft China enige tijd geleden getracht om in een bepaald gebied van China schalie gas te winnen, maar de pogingen hebben weinig of geen resultaat opgeleverd.

Wat betreft de Amerikaanse schalie gas zou men wel kunnen spreken van een soort van revolutie waardoor de aardgasvoorziening nog een jaar of tien of misschien wel tientallen jaren op betaalbare wijze op peil gehouden kan worden en er daardoor meer tijd overblijft om een eventuele transitie naar een meer duurzame samenleving te bewerkstelligen. Alhoewel, er zijn ook diverse analisten die laatstgenoemde sterk in twijfel trekken. Dat bijvoorbeeld ook de productie in de Marcellus en utipa binnen een jaar of 10 sterk zal gaan dalen. Maar zoals eerder vermeld is m.i. oliewinning veel belangrijker voor de huidige wereldeconomie dan aardgaswinning. Als de olieshock al op relatief korte termijn toeslaat, heeft men aan al dat aardgas vrijwel niets.

Het gevaar van de boodschap van anti-peakoilers zoals Daniel Yergin is dat, wanneer mogelijk al in de nabije toekomst piekolie inderdaad keihard gaat toeslaan, de wereld nog minder voorbereid zal zijn dan nu al het geval is.

Een uitstel van het ‘piekolie moment’ betekend nog geen afstel ervan, zoals menigeen en zeker ook de media ons graag wil doen geloven. Zo van don’t worry, we leven in een oneindige wereld waarin uiteindelijk iedereen rijk kan worden als men hard genoeg werkt, zijn of haar best doet en assertief genoeg opstelt. Dat extreme rijkdom gerechtvaardigd wordt door te suggereren dat we in een oneindige wereld leven.

Om het anders te formuleren: Wat me opvalt is dat er in de VPRO documentaire vrijwel geen enkele twijfel geuit wordt aan de toekomstige ‘houdbaarheid’ van de Amerikaanse schalie olie productie. Men had om flink tegenwicht aan de optimistische visie ten aanzien van de toekomstige tight olie productie (en ook toekomstige schalie gas productie) bijvoorbeeld David Hughes aan het woord kunnen laten komen of desnoods Arthur Berman of iemand van één of ander energiebureau die ook kritisch staat ten aanzien van de toekomstige wereldwijde bijdrage van met name schalie olie (betere benaming is tight oil, maar dat terzijde).

De Amerikaanse schalie olieproductie in een breder perspectief:
Vanuit een breder perspectief is Shale oil eerder een ‘fat tail’ dan een structurele oplossing voor energie probleem.
De totale Amerikaanse schalie olie productie bedraagt momenteel ongeveer 4 miljoen vaten per dag en zal onder een erg optimistisch scenario van het EIA onder een regime van hoge olieprijzen (meer dan 70 dollar per vat) binnen tien jaar kunnen stijgen tot zo’n 7 a 8 miljoen vaten per dag.

In onderstaande grafiek de schalie olie productie gedurende de afgelopen jaren:

De overige olieproductie in de VS bedraag grofweg 5 miljoen vaten per dag (offshore olieproductie in golf van Mexico en conventionele olieproductie op Amerikaanse vaste land). De Amerikaanse conventionele olieproductie is nu al aan het dalen en binnen hooguit een paar jaar zal ook de olieproductie in de golf van Mexico gaan dalen. De totale wereldwijde all liquids productie bedraag momenteel ongeveer 97 miljoen vaten per dag. De komende vijf jaar zal als er geen al te gekke dingen gebeuren de wereldwijde olieconsumptie nog met ruim 5 miljoen vaten per dag stijgen. De afgelopen jaren steeg de wereldwijde olieconsumptie op jaarbasis met ruim 1 miljoen vaten per dag.
Drie miljoen vaten per dag aan extra schalie olie gaat naar mijn bescheiden mening niet voorkomen dat binnen enkele jaren de wereldwijde olieproductie een maximum gaat bereiken. Het is nog maar de vraag of de Amerikaanse schalie olie (tight oil) productie nog met drie miljoen vaten per dag opgekrikt kan worden, maar dat terzijde.
In de rest van de wereld is de schalie olie productie nog totaal niet van de grond gekomen en volgens menig onafhankelijk analist (en zelfs ook volgens een artikel van het IEA), is de kans erg klein dat dit de komende jaren gaat gebeuren. Het hele schalie olie en gas gebeuren kon in de VS plaatsvinden, omdat in de VS heel veel kapitaal aanwezig is en een zeer grote, uitgebreide en goed ontwikkelde industrie in verband met de oliewinning. Met behulp van enorme sommen aan goedkoop geld en de zeer grote, uitgebreide en goed ontwikkelde industrie (inclusief alle toeleveringsbedrijven) kon in de VS de schalie olie productie in korte tijd flink stijgen. Er zit dus een flink prijskaartje aan vast. Zie daartoe onderstaande grafiek waarin de sterk gestegen totale schulden in het schalie gebeuren zijn weergegeven:

Kanttekening 3: De recente kostendaling in de schalie oliewinning is maar voor een klein deel te verklaren door betere efficiëntie en technologie
Het heeft heel veel middelen (en daarmee samenhangend geld) gekost om de infrastructuur te ontwikkelen die noodzakelijk is om de Amerikaanse tight olieproductie vorm te geven en daarna flink op te krikken. Vele oliebedrijven zitten flink in de schulden. En heel belangrijk…bovendien is de recente kostendaling grotendeels te verklaren door factoren die niets van doen hebben met verbeterde efficiëntie en technologie.
Lees daartoe bijvoorbeeld dit artikel. Het schalie oliegebeuren is, zoals ook in de 22-ste minuut van de VPRO documentaire wordt opgemerkt, gewoon een kapitaalintensieve industrie.
Op bijvoorbeeld www.peakoilbarrel.com zit men wat betreft het schalie olie gebeuren bovenop het nieuws. De recente signalen zijn niet gunstig wat betreft de toekomstige productie aldaar. De Amerikaanse schalie olieproductie zal, zeker in het geval de olieprijzen weer (al dan niet tijdelijk) flink omhoog gaan nog noemenswaardig gaan stijgen, maar hoogstwaarschijnlijk slechts voor een paar jaar. Er zijn in ieder geval relatief hoge tot erg hoge olieprijzen benodigd om de schalie olieproductie weer terug noemenswaardig (met meer dan een miljoen vaten per dag) op te krikken. Maar wereldwijd gezien stellen die paar miljoen extra vaten per dag aan schalie olie niet zoveel voor. Als de wereldwijde vraag binnen twee jaar met ruim twee miljoen vaten per dag stijgt, is de bijdrage van de schalie olie weer al te niet gedaan. Ondertussen is de olieproductie in met name Azië (vooral China), Mexico, Venezuela en nog menig ander belangrijk olie producerend land flink aan het inzakken. En de gevolgen van de recente flink verminderde investeringen gaan we pas over een paar jaar volop merken, bijvoorbeeld door een sterke afname in de diepzee olie productie.  Dus vanuit een breder perspectief is het Amerikaanse schalie olie gebeuren meer een tijdelijk ‘fat tail’ gebeuren dan een oplossing voor het energie probleem.

Volgens bijvoorbeeld dit artikel is minder dan 40% van de kostenreductie in het schalie olie gebeuren verklaarbaar door betere efficientie en techniek, de overige ruime 60% is verklaarbaar door de oliewinning te beperken tot de zogenaamde ‘sweetspots’ en dat aanleverenbedrijven de benodigde middelen goedkoper aanbieden vanwege ingestorte vraag.
Een quote uit het artikel i.v.m. kostenreductie:

In other words, about three-quarters of the cost reductions have come from trends that will not ultimately improve the overall recovery of oil. First of all, oilfield service companies will start demanding higher prices as drilling rebounds, which will lead to a rebound in drilling costs.

Met andere woorden dat de toeleveringsbedrijven (oilfield service companies), om het hoofd boven water te houden, bij toenemende vraag naar hun materialen en diensten weer terug hogere prijzen voor hun materialen en diensten gaan vragen. Dus dat bedrijven welke de olie uit de grond halen bij stijgende vraag naar middelen weer meer voor het benodigd materiaal en diensten moeten gaan betalen. Dat de kosten daardoor eerder weer terug toenemen dan verder afnemen. Er zijn nog andere bronnen die aangeven dat de recente kostenreductie bij de schalie oliewinning voor het grootste deel niet toegeschreven kan worden op betere technologie en efficiëntie, maar ik laat het hier bij.

Tot slot nog een belangrijke kanttekening in verband met “peakoil theorie bij het oud vuil”.
In de begeleidende tekst behorende bij de VPRO documentaire is men wel heel stellig en erg voorbarig, een quote uit de begeleidende tekst:

peak oil theorie bij het oud vuil

Hoe zet deze controversiële innovatie de wereld van de energie op zijn kop? Want dit nieuwe aanbod aan goedkope energie biedt ons in feite meer tijd om de transitie naar een duurzame wereld vol zonne- en windenergie te overbruggen. Enkele jaren terug gingen alle experts en analisten nog uit van de Peak oil theorie. Namelijk dat de fossiele reserves in de wereld aan het opraken waren. De schalierevolutie heeft die theorie in slechts enkele jaren bij het oud vuil gezet. De fracking-technologie opent een heel nieuw reservoir aan fossiele brandstoffen. Energie-goeroe Daniel Yergin noemt daarom schaliewinning de energie-innovatie van de 21e eeuw.

Ik weet niet wat degene die het stuk geschreven heeft onder peak oil verstaat, maar voor mij betekend ‘peak oil’ het jaar waarin gemiddeld de hoogste (maximale) wereldwijde olieproductie bereikt wordt om vanaf dat moment in de toekomst permanent te gaan dalen.

Piekolie betekend dus niet dat de olie ineens op is. Dat willen ‘anti piekoilers’ de media graag doen geloven om de ‘piekolie beweging’ zoveel mogelijk in diskrediet te brengen. Piekolie gaat over hoeveel er per tijdseenheid uit de tap stroomt en niet over de hoeveelheid olie in de tap. Men kan enorm veel olieachtige substanties in de bodem hebben zitten, maar als men niet in staat is om bijvoorbeeld gemiddeld op dag of  jaarbasis de olieproductie verder op te krikken is de maximale olieproductie dus ook piekolie een feit.
Ik vrees dat ze bij de VPRO al binnen 10 jaar hun visie noodgedwongen flink mogen herzien, waarschijnlijk al rond het jaar 2020. Dat ze tegen die tijd een nieuwe documentaire kunnen maken dat de zogenaamde schalie revolutie (en dan met name de schalie olie lobby) heel veel mensen flink wat zand in de ogen gestrooid heeft, waardoor de wereld nog minder voorbereid is op een olieshock dan nu al het geval is. Met dank aan de de schalie lobby.
Om het te herhalen…in de documentaire wordt bijvoorbeeld ook de grote ‘anti-peakoiler’ Daniel Yergin geïnterviewd.

Tot slot nog een opmerking van een geoloog en enkele verwijzingen naar artikelen
Tot slot nog een opmerking van een geoloog (althans hij beweerd geoloog te zijn en is actief in de Amerikaanse oliewinning):

“They are already looking forward to drilling under the Saudi oilfields once these have dried up.” 100% bullshit. The deeper sections were drilled decades ago. In general the ME oil fields are relatively shallow”

Hij reageert in boven getoonde quote op een opmerking in de VPRO documentaire dat Saoedi Arabië alvast ‘kijkt’ om in de toekomst olie te gaan winnen welke zich bevindt onder de conventionele olievelden. Volgens de commentator is dergelijke informatie onzin. Volgens hem is men in Saoedi Arabië al decennia lang bezig de diepere lagen van de olievelden leeg te pompen en zijn de olievelden aldaar relatief dun.
Los van bovengenoemd commentaar herinner ik me dat ook andere geologen wezen op het gegeven dat de bulk van de Saoedische olie in het algemeen wordt aangetroffen in grote ‘conventionele’ olievelden, terwijl de Amerikaanse olie in het algemeen in lastig winbare onconventionele olievelden wordt aangetroffen en veel meer verspreid is over het Amerikaanse continent. Dat ook de kwaliteit van de Saoedische olie anders is dan de olie in Amerikaanse bodem. Maar dat terzijde.

In dit artikel wordt in cijfers aangegeven hoe beroerd enkele grote internationale oliebedrijven er voor staan. Dat is niet al te best. In mijn ogen is het vooral ook interessant om de commentaren bij het artikel te lezen. Er wordt heel veel recent nieuws over de financiële ‘toestand’ van allerlei oliebedrijven aangehaald en dat ziet er niet best uit.

En twee quotes uit het meest recente artikel uit de hand van Tom Whipple

Observers are starting to note that while the US shale industry, aided by generous loans from Wall Street, is rebounding quickly the US oil majors that are dependent on increasing expensive offshore oil production are not doing well. In fact, some observers are calling the financial situation at ExxonMobil, Chevron, and ConocoPhillips (The big three) “dreadful.” The net income of these companies is down from $80 billion in 2012 to $3.7 billion last year, with no significant improvement in sight. Their free cash flow now is negative, and the situation would have been even worse if they had not reduced their capital expenditures from $87 billion in 2013 to $46 billion in 2016. Reductions of this size do not bode well for their oil production five years from now given the rate at which offshore deposits deplete due to heavy use of water flooding to drive up production. Moreover, as “solid” corporations, these companies felt obligated to pay out $21.4 billion in dividends last year that were not covered by cash flow. In the last three years, these companies have been selling off assets and have increased long-term debt from $40 to $95 billion to cover capital expenditures and dividends.

Tom Whipple vermeld dat de financiële situatie van de grote internationale oliebedrijven zacht uitgedrukt niet geweldig is en dat er voorlopig nog geen zicht op verbetering is.
Terzijde, los van het artikel van Tom: Ik heb recentelijk in diverse artikelen gelezen dat vooral de investeringen in de offshore olieproductie nog steeds de wensen over laten, omdat het gewoonweg te duur is. Over enkele jaren gaan we de gevolgen van deze flink verminderde investeringen volop merken in een minder snelle toename of zelfs een afname van de wereldwijde olieproductie.

Where all this leaves us in the next decade depends on many variables. Unless oil prices go considerably higher in the next year or so, we are unlike to see much improvement in the offshore oil situation and therefore the prospects of the big oil companies. We currently have a shale oil boomlet in the US with oil prices below $60 a barrel. The industry continues to convince Wall Street that they have the potential to be profitable, but outside observers are skeptical. In the last two years. the shale oil industry has survived by drilling in only the best, most productive spots that will soon be disappearing and driving costs much higher. They are also surviving at the expense of the oil services industry which has been providing services at little or no profit. We are already hearing that in the booming Permian Basin costs are rising much faster than oil prices.

Ook volgens Tom W. blijven de vooruitzichten voor de offshore olieproductie ondermaats en daardoor ook de verwachtingen voor de grote internationale oliebedrijven. Tom merkt verder nog op dat de kosten om olie te winnen in het goudhaantje van de Amerikaanse oliewinning, the Permian Basin, sneller aan het stijgen zijn dan de olieprijzen. Een teken aan de wand?

Advertenties

Over paradoxnl

Man, 53 jaar, Nederland.
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

9 reacties op Kritische kanttekeningen bij VPRO documentaire over Amerikaanse schalie olie en gas revolutie

  1. gerard d'Olivat zegt:

    Je haalt me de woorden uit de mond. Ik ken een van de crewleden (de geluidsman) die bij de produktie betrokken is. In mijn ‘werkzaam’ leven ben ik 35 jaar lang tv/docu maker geweest, vandaar.
    Omdat hij me naar mijn mening vroeg heb ik hem iets korter en in wat vriendelijke bewoordingen vertelt wat ik er van vond.
    Het is opzienbarend hoe makkelijk ‘wij’ voor allerlei utopische energie-karretjes te spannen zijn. Als er een of andere goeroe aan het woord komt zoals in dat geval Yergin dan is het alsof de hemel opengaat en we ‘god’ zelf aanschouwen. Er zijn er meer hoor en ieder energieveld heeft zou zijn profeten van Musk tot van Soest en de kernenergielobby heeft ook zo zijn handlangers.
    Opvallend vond ik het gemak waarmee even tussen neus en lippen een ‘schadepostje’ van 62 miljard vermeld werd….Maar ja dat was toen!!(twee jaar geleden) en nu!! was alles anders. Tuurlijk en nu Engeland nog even…Polen is kennelijk afgevallen als toekomstig EU schalieparadijs….dan komt het allemaal goed en hebben we binnen de kortste keren allemaal zo’n mooie Texas hoed en zo’n dikke SUV voor de deur. Het blijkt maar weer eens hoe complex de materie is.
    Vanmorgen dit artikeltje,je hebt het misschien al gelezen.
    http://oilprice.com/Energy/Energy-General/Passing-On-The-Permian-Has-The-Bubble-Grown-Too-Big.html

    Een van de grote problemen is dat er domweg te veel geld bij de beleggers aanwezig is en niemand meer weet waar ze van gekkigheid waar ze hun rendementen moeten halen. Startups, renewables, shale….Musk…afijn je bedenkt het maar.
    Ach ja die tv journalisten;) Het is een leuk vak want je komt overal en nergens en voor de rest wordt de vis er morgen in verpakt. Op naar een nieuwe Hype. Ik denk sowieso niet dat veel mensen er veel van begrepen hebben.
    Een leuke jongens droom zo moeten we het maar zien want ja wie wil nou niet opeens ‘olie’ in zijn achtertuin vinden en opeens miljardair worden…!.

    • paradoxnl zegt:

      Dank voor je reactie Gerard!
      Je zal die wereld wel enorm goed kennen als je 35 jaar tv/docu maker bent geweest. Lijkt me heel interessant beroep. Zal wel heel assertieve wereld zijn, maar dat terzijde.

      Het is opzienbarend hoe makkelijk ‘wij’ voor allerlei utopische energie-karretjes te spannen zijn.

      Dat ben ik met je eens, en ook m.i. niet alleen vanuit de fossiele hoek, maar ook bij kernenergie en vanuit de alternatieve hoek (althans wat ik onder alternatief versta) zoals jezelf al opmerkte.

      Een van de grote problemen is dat er domweg te veel geld bij de beleggers aanwezig is en niemand meer weet waar ze van gekkigheid waar ze hun rendementen moeten halen. Startups, renewables, shale….Musk…afijn je bedenkt het maar.

      Niet dat ik een kenner ben, maar zover mijn kennis reikt ben ik dat zeker met je eens!

      Dat op en neer geschuif van grote sommen geld om er toch maar zoveel mogelijk ‘rendement’ uit te halen en dat in een naar mijn idee praktisch gezien eindige en op vele punten flink oververzadigde wereld. Dat terwijl er ook enorm veel armoede en ellende in de wereld heerst. Extreme armoede welke m.i. mede veroorzaakt wordt (om het vaag te houden) door een bepaalde gerichtheid binnen ons financieel economisch systeem. Net genoeg hebben om aan ‘basale levensbehoeften’ te kunnen voldoen is nog iets heel anders dan niet met allerlei luxe trends mee te kunnen doen, maar dat allemaal terzijde.

      En op naar de volgende hype.

      Die link van je klinkt erg interessant. Ik ga hem direct lezen (ik zie nu pas dat ik het wel al heb gelezen, idd een aanrader)!

  2. gerard d'Olivat zegt:

    Klopt, ik heb mijn ‘vak’ altijd als bevoorrecht gezien, je komt overal binnen en kijkt je ogen uit. Verder ontleen ik er weinig aan hoor, het is zoals het is….op naar de volgende hype. Even tav het onderwerp.
    Een paar weken geleden was er een interessante documentaire ‘Griekse winter’ hier de link.
    http://www.npo.nl/2doc/24-01-2017/VPWON_1262807

    Het laat zien hoe de relatie tussen ‘overleven’ en ‘energie’ is. Een stookolieprijs van ik geloof 68 euro ct (zachte winter 2015/16 ook in Griekenland) is al onoverkomelijk voor veel huishoudens.
    Een van de problemen is dat energie als toegevoegde waarde en altijd aanwezig element wordt gezien.
    Niet als een voorwaarde om uberhaupt tot welvaart of ontwikkeling te komen.
    Dat wordt anders als je maar 4/ of 500honderd euro in de maand te besteden hebt. Dan worden de energiekosten opeens een breekpunt.
    Het aantal huishoudens in Griekenland ,dat afgesloten is van elektriciteit is enorm. Kan jij je het voorstellen …
    In Nederland bestaat de idee, nou ja als de prijs aan de pomp of van Eneco stijgt dan betalen we dat toch! Vrijwel niemand is zich bewust van de mate waarin de prijs van energie hun welvaart/dagelijks leven voor een groot deel bepaald.
    Maar ja je kan praten wat je wil…het is de wal die het schip keert.
    Er is een aardig artikel bij ‘Lowtech magazine’, het gaat over hoe je ‘bewustzijn’ over energie.

    http://www.lowtechmagazine.be/2016/11/het-dubbele-voordeel-van-hernieuwbare-energie.html

    Ik herken het wel, want ik sta ieder jaar mijn hout te klieven woon in een koud bergland en weet dat een trui en jaegerondergoed de beste en goedkoopste isolatie is. Hier hebben we het vaak over energie en warmte en kosten. Mijn kosten liggen trouwens op een derde van die in Nederland, dat scheelt.

    • paradoxnl zegt:

      Weinig toe te voegen aan je bericht.
      Ik heb de documentaire ‘Griekse winter’ een tijdje terug op televisie gezien. Ik werd er niet vrolijk van.

      “Kan jij je het voorstellen …”

      Heel moeilijk. ik heb wel al een paar keer meegemaakt dat hier de verwarming (groepsverwarming) of elektriciteit voor langere tijd uitviel. Niet echt een pretje.
      Denk dat ik me ellendig, machteloos, afhankelijk, beetje boos, hulpeloos,…noem maar op …zou voelen. 🙂

      Het is al een tijdje geleden dat ik een artikel van Kris de Decker heb gelezen, maar zie ze in het algemeen als aanrader. Zeker ook dat artikel waar jij naar verwijst.

      Voordeel van lokaal opgewekte energie is dat je wat meer controle over je eigen energievoorziening kan verkrijgen en ook meer inzicht wat energie voor je dagelijks leven betekend, je niet zo machteloos voelt als ‘het’ mis gaat als je er meer controle over hebt.

      We zijn in onze (vanuit historisch perspectief) hoog complexe industriële samenleving het idd. heel vanzelfsprekend gaan vinden dat basale voorzieningen vrijwel altijd aanwezig zullen zijn, weinig benul hebben wat er allemaal wel niet komt kijken bij al die alledaagse voorzieningen. Het opbouwen en onderhouden van onze hoog complexe samenleving kost heel veel energie en grondstoffen.
      Ik vrees dat we niet gaan ontsnappen aan een noodgedwongen ‘terugval’ naar een minder complexe industriële samenleving, waarbij ook ‘low tech’ oplossingen een cruciale rol gaan vervullen. Het zal gepaard gaan met flink wat ellende en onbegrip.

      Los van bovengenoemde is voor mij de documentaire “Century of the Self” een echte aanrader.
      Hoe al sinds het begin van de vorige eeuw door invloedrijke groeperingen in de maatschappij doelbewust toegewerkt is om mensen in pure consumenten te veranderen, of m.a.w. het bewerkstelligen van een pure consumptie maatschappij.
      Dat het ervaren van geluk steeds meer op een heel materialistische wijze ingevuld werd en wordt. Bijvoorbeeld met behulp van bijvoorbeeld secundaire (hogere orde) conditioneringsprincipes, inzichten vanuit de neuro(bio)psychology werd geluksgevoel, sociale status, levensstijl enzovoorts doelbewust geassocieerd met allerlei consumptie artikelen. Naar mijn idee zijn ‘ze’ daar heden ten dage heel erg in geslaagd. Consumentisme dat totaal is doorgeslagen. Een hele materialistische invulling van het begrip geluk.
      Er is nog meer te vertellen over de documentaire…bijvoorbeeld dat het bewerkstelligen van een consumptiemaatschappij ook een middel tot een doel is, bijvoorbeeld dat grote corporaties hiermee flink meer controle over mensenmassa’s kunnen uitoefenen…

      Hieronder het eerste deel van de documentaire:

      The story of the relationship between Sigmund Freud and his American nephew, Edward Bernays. Bernays invented the public relations profession in the 1920s and was the first person to take Freud’s ideas to manipulate the masses. He showed American corporations how they could make people want things they didn’t need by systematically linking mass-produced goods to their unconscious desires.

      En zo zijn er nog meer delen.
      Bijvoorbeeld Deel 4:

  3. paradoxnl zegt:

    Ook de volgende documentaire is m.i. interessant:
    Hieronder het eerste deel van de serie…

    The Trap 1 – Fuck you Buddy! – Adam Curtis

    En onderstaande documentaire m.i. een aanrader:

    HyperNormalisation is a 2016 BBC documentary by British filmmaker Adam Curtis. The film was released on 16 October 2016

  4. Hans Verbeek zegt:

    Bedankt voor dit uitgebreide artikel, Paradox. Ik heb de docu Schalie-cowboys niet gezien. En na dit gelezen te hebben, hoef ik hem ook niet meer te zien.

    “Het is nog maar de vraag of de Amerikaanse schalie olie (tight oil) productie nog met drie miljoen vaten per dag opgekrikt kan worden”
    Dat ben ik met je eens.
    De huidige produktie op hetzelfde niveau houden lukt alleen als de schulden van de schalie-energiebedrijfjes nog verder mogen oplopen. Uitbreiding van de schalie-olieproduktie zou een enorme economische inspanning betekenen, vergelijkbaar met het Apollo-programma, waarbij kosten noch moeite, noch milieu gespaard zullen worden.

    Nog twee aanvullingen mijnerzijds.
    De daling van de olieprijs komt niet alleen door de winning van miljoenen vaten schalie-olie maar wordt m.i. mede veroorzaakt door afnemende vraag in de rest van de wereld. Door de daling van de koopkracht van werknemers over de hele wereld, daalt het olieverbruik. Dit wordt ook duidelijk uitgelegd door Gail Tverberg op haar blog “Our Finite World”.
    Bij een olieprijs tussen de 30 en 50 dollar per vat blijft de vraag naar olie nog redelijk op peil. Maar bij de huidige prijs van 55 dollar per vat worden autorijden en vliegvakanties al weer duurder en misschien te duur voor grote groepen laagbetaalde werknemers.
    De Goldilocks-zone voor de olieprijs wordt steeds smaller en kruipt steeds lager: 50 – 55 dollar per vat.

    Ten tweede:
    de Amerikaanse schalie-olie is volgens mij lichte olie met over het algemeen kortere koolstofketens dan de olie, die in het Midden-Oosten en Rusland wordt gewonnen. De schalie-olie bevat daardoor minder energie, terwijl er bij de winning van schalie-olie juist meer energie geïnvesteerd moet worden. De netto-energie-opbrengst van schalie-olie is een stuk lager dan we gewend waren van de conventionele olie. We krijgen dus netto minder energie om te besteden aan transport en verwarming.

    • paradoxnl zegt:

      Bedankt voor de aanvullingen Hans. Ik kan me daarin zeker vinden!
      Het wereldwijde olieverbruik nam de afgelopen jaren per jaar gemiddeld nog met ruim 1 miljoen vaten per dag toe, maar de vraag is idd hoe lang dat nog vol te houden is vanwege o.a. te geringe koopkracht. Als ik me niet vergis zie je bijvoorbeeld in India een stagnering in de vraag, terwijl toen de olieprijzen een tijdje terug onder de 35 dollar per vat waren, aldaar de vraag duidelijk heel snel toenam. Maar ik zou het nog eens na moeten zoeken of laatstgenoemde allemaal klopt.

      Recentelijk is de vraag naar olie in India zelfs gedaald (vooral als ik me niet vergis door flink minder cash geld in omloop te brengen). Zie daartoe onderstaande grafiek afkomstig van de website van Bloomberg:

      En toen in maart/ april 2016 de olieprijzen weer terug wat omhoog gingen zag je de vraag naar olie in India weer minder snel toenemen. Laatstgenoemde hoeft natuurlijk nog geen oorzakelijk verband in te houden, maar toch.

  5. gerard d'Olivat zegt:

    Om nog even een ‘update’ te geven over de intenties van de VPRO makers.
    Ik heb ze gisteren even kort gesproken. Zij rechtvaardigden hun insteek, terwijl ze zelf al op de hoogte waren van de stijgende kosten van de schalie winning in het gebied!!, door erop te wijzen dat het hun bedoeling was aan te geven dat er nog voor decennia voldoende ‘olie’ aanwezig is. Bovendien waren zij ervan overtuigd dat de schalie winning in de Eu succesvol zou zijn.
    Nou dan weten we dat ook weer….
    Er is olie in Texas!! was vroeger een bekend hitje geloof ik.

  6. paradoxnl zegt:

    Bedankt Gerard!
    Dus ze geloven echt in hun eigen verhaal…op zich niet zo heel vreemd…gevallen voor de propaganda van de (schalie) olie lobby.

    Inderdaad Gerard, voor dat argument “nog voor decennia voldoende olie aanwezig” vallen al snel mensen. Een sterk geloof dat technologie de redding zal brengen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s